Τα πρόσφατα κρούσματα χανταϊού σε κρουαζιερόπλοιο έφεραν ξανά στο προσκήνιο έναν ιό που οι περισσότεροι γνωρίζουν ελάχιστα. Οι εικόνες απομ...
Τα πρόσφατα κρούσματα χανταϊού σε κρουαζιερόπλοιο έφεραν ξανά στο προσκήνιο έναν ιό που οι περισσότεροι γνωρίζουν ελάχιστα. Οι εικόνες απομόνωσης επιβατών και οι αναφορές για «σπάνιο αλλά επικίνδυνο ιό» προκάλεσαν εύλογη ανησυχία. Ας δούμε όμως τι ισχύει πραγματικά.
Τι είναι ο χανταϊός;
Ο χανταϊός (Hantavirus) είναι μια οικογένεια ιών που μεταδίδονται κυρίως από τρωκτικά, όπως ποντίκια και αρουραίοι. Ο άνθρωπος μολύνεται τυχαία, συνήθως όταν έρχεται σε επαφή με ούρα, κόπρανα ή σάλιο μολυσμένων ζώων.
Ο ιός πρωτοεντοπίστηκε στην Ασία, αλλά διαφορετικά στελέχη υπάρχουν πλέον σε Ευρώπη, Αμερική και άλλες ηπείρους. Ανάλογα με το στέλεχος, μπορεί να προκαλέσει:
- Σοβαρή πνευμονική νόσο (Hantavirus Pulmonary Syndrome)
- Νεφρική βλάβη (Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome)
- Αιμορραγικό πυρετό
Παρότι σπάνιος, όταν εκδηλωθεί μπορεί να είναι σοβαρός.
Πώς μεταδίδεται;
Η κύρια οδός μετάδοσης είναι η εισπνοή αερολύματος που περιέχει ιό από:
- Ούρα
- Κόπρανα
- Σάλιο μολυσμένων τρωκτικών
Συνηθισμένες περιπτώσεις έκθεσης είναι ο καθαρισμός αποθηκών, υπογείων ή χώρων που έχουν μείνει κλειστοί για καιρό, ιδίως όταν υπάρχει προσβολή από ποντίκια.
Πιο σπάνια μπορεί να μεταδοθεί με δάγκωμα τρωκτικού ή μέσω μολυσμένων χεριών που αγγίζουν το πρόσωπο.
Μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο;
Σχεδόν ποτέ.
Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο που διαφοροποιεί τον χανταϊό από τον COVID-19, τη γρίπη ή τον ιό Marburg. Μόνο ορισμένα στελέχη στη Νότια Αμερική έχουν δείξει περιορισμένη μετάδοση μεταξύ ανθρώπων. Στα περισσότερα στελέχη, ο άνθρωπος θεωρείται «αδιέξοδος ξενιστής».
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Τα αρχικά συμπτώματα μοιάζουν με βαριά γρίπη:
- Υψηλός πυρετός
- Έντονοι μυϊκοί πόνοι
- Πονοκέφαλος
- Κόπωση
- Ναυτία / εμετοί
Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν:
- Δύσπνοια και βήχας
- Πτώση των επιπέδων οξυγόνου
- Υπόταση
- Νεφρική ανεπάρκεια
Η περίοδος επώασης κυμαίνεται από 1 έως 8 εβδομάδες.
Υπάρχει θεραπεία;
Δεν υπάρχει ειδικό αντιικό φάρμακο. Η θεραπεία είναι υποστηρικτική και περιλαμβάνει:
- Εντατική παρακολούθηση
- Ενυδάτωση
- Οξυγόνο ή μηχανική υποστήριξη αναπνοής
- Διαχείριση επιπλοκών
Η έγκαιρη διάγνωση και νοσηλεία βελτιώνουν σημαντικά την πρόγνωση.
Γιατί εμφανίστηκαν κρούσματα σε κρουαζιερόπλοιο;
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι υπήρξε έκθεση σε κλειστούς χώρους (αποθήκες τροφίμων ή άλλους αποθηκευτικούς χώρους) όπου είχαν εισχωρήσει τρωκτικά. Δεν υπάρχουν ενδείξεις μετάδοσης από επιβάτη σε επιβάτη μέσα στο πλοίο.
Υπάρχει κίνδυνος πανδημίας;
Όχι.
Ο χανταϊός δεν έχει τις ιδιότητες που χρειάζεται ένας ιός για να προκαλέσει πανδημία. Δεν μεταδίδεται εύκολα μεταξύ ανθρώπων και τα κρούσματα παραμένουν σποραδικά. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι πρέπει να τον υποτιμούμε — παραμένει ένας σοβαρός, έστω και σπάνιος, κίνδυνος.
Πώς να προστατευτούμε;
Τα μέτρα πρόληψης είναι απλά και αποτελεσματικά:
- Καλός αερισμός σε χώρους που ήταν κλειστοί για καιρό
- Χρήση μάσκας και γαντιών όταν καθαρίζουμε περιττώματα τρωκτικών
- Ποτέ χρήση σκούπας ή ηλεκτρικής σκούπας (σηκώνει μολυσμένη σκόνη) σε χώρους που ήταν κλειστοί για καιρό.
- Σωστή και ασφαλής αποθήκευση τροφίμων
- Τακτικός έλεγχος για τρωκτικά σε σπίτια, εξοχικά και αποθήκες
Συμπέρασμα Ο χανταϊός είναι ένας σπάνιος ιός που συνδέεται άμεσα με την παρουσία τρωκτικών και όχι με εύκολη ανθρώπινη μετάδοση. Τα περιστατικά στο κρουαζιερόπλοιο μας υπενθυμίζουν τη σημασία της καλής υγειονομικής επιτήρησης και της πρόληψης, χωρίς όμως να δικαιολογούν πανικό.
Η σωστή ενημέρωση παραμένει η καλύτερη άμυνα.
Βάιος Σπυρόπουλος ,MD, MSc, PhD
Ιατρός Βιοπαθολόγος
Επιστημονικά Υπεύθυνος των ιατρικών διαγνωστικών κέντρων «ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΠΙΒΛΕΨΗ»
Βιβλιογραφία
New England Journal of Medicine (NEJM) – Hantavirus pulmonary syndrome reviews
World Health Organization (WHO) – Hantavirus fact sheets and outbreak information
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Hantavirus
European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) – Hantavirus infection
Mayo Clinic – Hantavirus Pulmonary Syndrome
Johns Hopkins Medicine – Hantavirus
UpToDate – Hantavirus infections (medical review resource)
The Lancet – Review articles on hantavirus epidemiology and clinical manifestations
